چرخش پرهزینه کییف؟ اوکراین در آستانه پذیرش «سناریوی ترامپ» برای پایان جنگ
خبر لوموند تنها یک گزارش ساده نیست؛ نشانهای است از اینکه اوکراین، پس از سالها مقاومت، شاید در آستانه سختترین تصمیم سیاسی خود قرار گرفته باشد: انتخاب میان ادامه جنگی فرسایشی یا پذیرش صلحی که طعم تلخ امتیازدهی دارد.
انتشار گزارش روزنامه لوموند به نقل از یک مقام اوکراینی، بار دیگر زنگ خطر یک چرخش سیاسی بزرگ را در کییف به صدا درآورده است؛ چرخشی که اگر عملی شود، میتواند معنای واقعی «پایان جنگ» را نه با پیروزی، بلکه با معاملهای پرهزینه برای اوکراین تعریف کند. بر اساس این گزارش، اوکراین به آستانه پذیرش طرحی نزدیک شده که به دونالد ترامپ نسبت داده میشود؛ طرحی که دونباس را به «منطقه غیرنظامی» یا «منطقه آزاد اقتصادی» تبدیل میکند و نیروهای روسیه و اوکراین را وادار به عقبنشینی همزمان میسازد.
پایان جنگ یا فریز بحران؟
در ظاهر، این سناریو یک راهحل «میانه» به نظر میرسد؛ نه پیروزی کامل روسیه و نه بازپسگیری کامل سرزمینها توسط اوکراین. اما در واقع، بسیاری از تحلیلگران آن را فریز کردن یک بحران ناتمام میدانند؛ مدلی شبیه آنچه در مناقشات مزمن جهان دیدهایم: توقف درگیری نظامی بدون حل ریشهای مسئله حاکمیت و تمامیت ارضی.
دونباس، قلب صنعتی و نمادین شرق اوکراین، در این طرح عملاً از کنترل مؤثر کییف خارج میشود؛ حتی اگر روی کاغذ «بیطرف» یا «آزاد اقتصادی» نام بگیرد. این دقیقاً همان نقطهای است که منتقدان میگویند طرح ترامپ، بیش از آنکه صلح بیاورد، امتیاز استراتژیک به روسیه میدهد.
تناقض در مواضع زلنسکی
نکته جنجالی ماجرا، فاصله آشکار این خبر با مواضع پیشین ولودیمیر زلنسکی است. رئیسجمهور اوکراین پیشتر چنین سناریوهایی را امتیازدهی آشکار به مسکو خوانده و تأکید کرده بود که هر تصمیمی درباره سرزمینها باید از مسیر همهپرسی یا انتخابات بگذرد. حالا اما گزارش لوموند از آمادگی کییف برای پذیرش همان طرحی خبر میدهد که زمانی خط قرمز اعلام شده بود.
این تناقض، یک سؤال جدی را پیش میکشد:
آیا اوکراین به نقطهای رسیده که هزینه ادامه جنگ از هزینه عقبنشینی سیاسی سنگینتر شده است؟
فشار جنگ، خستگی غرب
واقعیت این است که اوکراین امروز با ترکیبی از فشارهای فرساینده روبهروست:
کاهش یا مشروط شدن کمکهای نظامی غرب، خستگی افکار عمومی اروپا و آمریکا از جنگی طولانی، و چشمانداز بازگشت ترامپ به قدرت؛ سیاستمداری که بارها نشان داده حاضر است پرونده اوکراین را با منطق معامله ببندد، نه اصول ژئوپلیتیک.
در چنین فضایی، پذیرش «منطقه غیرنظامی» میتواند تلاشی برای حفظ بقای سیاسی و اقتصادی دولت کییف باشد؛ حتی اگر به قیمت عقبنشینی از شعارهای اولیه جنگ تمام شود.
صلحی که بوی شکست میدهد؟
برای بخش بزرگی از جامعه اوکراین، چنین توافقی میتواند چیزی میان صلح و شکست تعبیر شود؛ نه بازپسگیری سرزمینها، نه تضمین امنیت پایدار. از سوی دیگر، روسیه بدون اعلام پیروزی رسمی، به هدفی مهم دست مییابد: جلوگیری از تثبیت کامل حاکمیت اوکراین بر دونباس.
در نهایت، اگر این سناریو عملی شود، جنگ اوکراین نه با یک نقطه پایان روشن، بلکه با یک مکث طولانی و مبهم وارد تاریخ خواهد شد؛ مکثی که هر لحظه امکان شعلهور شدن دوباره آن وجود دارد.
آنچه مسلم است، خبر لوموند تنها یک گزارش ساده نیست؛ نشانهای است از اینکه اوکراین، پس از سالها مقاومت، شاید در آستانه سختترین تصمیم سیاسی خود قرار گرفته باشد: انتخاب میان ادامه جنگی فرسایشی یا پذیرش صلحی که طعم تلخ امتیازدهی دارد.
نویسنده: آرزو ایرانیخواه