وقتی کاراکاس فرو میریزد، پکن هم عقب مینشیند
چین؛ بزرگترین بازنده خروج مادورو از بازی قدرت
پکن استاد باخت بیسروصداست؛ بدون بیانیه تند، بدون هیاهو. اما حذف مادورو از معادله قدرت، رؤیای چین برای تثبیت نفوذ پایدار در حیاط خلوت آمریکا را دستکم برای سالها عقب انداخته است. نه فقط بهخاطر نابودی تجهیزات یا بدهیهای سوختشده، بلکه چون افسانه «شریک راهبردی قابل اتکا» ترک برداشته است.
آنچه در کاراکاس رخ داد، فقط یک ضربه نظامی یا امنیتی نبود؛ یک شکست ژئوپلیتیک تمامعیار بود. ضربهای که نهفقط نیکولاس مادورو، بلکه مهمترین حامی خاموش او در آن سوی دنیا را نشانه گرفت: چین.
تجهیزات نظامی ساخت چین که قرار بود نماد «موازنه با غرب» باشند، در نخستین آزمون جدی، فروریختند. رادارها، سامانههای دفاعی و تسلیحاتی که پکن با تبلیغات سنگین بهعنوان بدیل فناوری غربی میفروخت، نهتنها کارآمدی خود را از دست دادند، بلکه به vitrin شکست چین در آمریکای جنوبی تبدیل شدند.اما ماجرا فقط حیثیت نظامی نبود...
مادورو؛ سرمایهگذاری سیاسی پکن
نیکولاس مادورو فقط یک متحد نبود؛ او پروژه چین بود. پکن در حالی پیروزی مادورو در انتخابات ۲۰۲۴ را «سالم و موفق» خواند که بخش بزرگی از جهان مشروعیت آن را زیر سؤال برده بود. این حمایت، یک انتخاب اخلاقی نبود؛ یک محاسبه سرد ژئوپلیتیک بود.
چین طی سالها دهها میلیارد دلار وام، پروژه زیرساختی و تسلیحات به ونزوئلا تزریق کرد؛ کشوری با اقتصادی فروپاشیده، فساد سیستماتیک و دولتی که حتی توان بازپرداخت بدهیهایش را نداشت. اما پکن ریسک کرد، چون ونزوئلا برایش فقط نفت نبود؛ پایگاه نفوذ بود.
رویای «جاده ابریشم» در آمریکای لاتین
راهبرد چین در آمریکای جنوبی ساده بود:
ائتلاف با دولتهای ضدآمریکایی، ساخت بندر، سد و زیرساخت، ایجاد وابستگی مالی و در نهایت تبدیل این کشورها به رأیهای تضمینی علیه واشنگتن.
ونزوئلا قرار بود ویترین این مدل باشد؛ همان نقشی که کوبا دههها برای شوروی بازی کرد. اگر کاراکاس میماند، پکن میتوانست از «دوستی آهنین» با کوبا به «شراکت راهبردی قارهای» برسد.
اما حالا این زنجیره در حال گسستن است.
پیام شکست: فقط به کاراکاس محدود نمیشود
ضربهای که به مادورو خورد، فقط پیامش برای ونزوئلا نبود. این پیام به تمام مشتریان چین مخابره شد:
تکیه بر پکن، تضمین بقا نیست.
کشورهایی که فناوری نظامی، حمایت سیاسی یا وامهای کلان چین را جایگزین رابطه با غرب کردهاند، حالا با یک سؤال جدی روبهرو هستند:
اگر ورق برگردد، چین تا کجا میایستد؟
چین، بازندهای آرام اما عمیق
پکن استاد باخت بیسروصداست؛ بدون بیانیه تند، بدون هیاهو. اما حذف مادورو از معادله قدرت، رؤیای چین برای تثبیت نفوذ پایدار در حیاط خلوت آمریکا را دستکم برای سالها عقب انداخته است.
نه فقط بهخاطر نابودی تجهیزات یا بدهیهای سوختشده، بلکه چون افسانه «شریک راهبردی قابل اتکا» ترک برداشته است.
چین هنوز قدرت اقتصادی بزرگی است؛ اما آمریکای جنوبی نشان داد که قدرت، بدون ضمانت سیاسی و امنیتی واقعی، بیشتر شبیه یک معامله پرریسک است تا یک اتحاد.
و این، برای پکن، شکستی است که با هیچ عددی جبران نمیشود.
نویسنده: شهاب دانا