دیپلماسی مشروط؛ تهران گفت‌وگو را می‌پذیرد، اما فقط در زمین هسته‌ای

   اظهارات تازه عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، بار دیگر خطوط قرمز تهران در مسیر گفت‌وگو با واشنگتن را شفاف‌تر کرده است؛ گفت‌وگویی که به گفته او «صرفاً هسته‌ای» است و تنها در صورتی می‌تواند ادامه پیدا کند که از سایه تهدید و فشار خارج شود.

عراقچی با تأکید بر اینکه ایران حاضر نیست درباره موضوعاتی فراتر از پرونده هسته‌ای وارد مذاکره شود، عملاً پیام روشنی ارسال کرد: دامنه گفت‌وگو محدود است و هر تلاشی برای گسترش آن به حوزه‌های دیگر، از نظر تهران پذیرفتنی نخواهد بود. این موضع‌گیری در شرایطی بیان می‌شود که همواره یکی از چالش‌های اصلی مذاکرات، اختلاف نظر بر سر «موضوعات غیرهسته‌ای» بوده است.

وزیر خارجه همچنین بر لزوم شکل‌گیری مذاکرات در «فضایی آرام و بدون تنش» تأکید کرد؛ عبارتی که در ادبیات دیپلماتیک، بیش از آنکه یک توصیه باشد، به‌مثابه پیش‌شرط تلقی می‌شود. از نگاه تهران، گفت‌وگویی که هم‌زمان با تهدید، فشار یا زبان تحمیلی همراه باشد، نه‌تنها نتیجه‌بخش نیست، بلکه اساساً قابلیت ادامه ندارد.

تکرار این موضع که «لازمه هر گفت‌وگویی، خودداری از تهدید و فشار است»، نشان می‌دهد دستگاه دیپلماسی ایران تلاش دارد چارچوب مذاکرات را از پیش تعریف کند؛ چارچوبی که در آن، گفت‌وگو نه از موضع اجبار، بلکه بر پایه قواعد مورد قبول طرفین شکل بگیرد.

در مجموع، سخنان عراقچی را می‌توان تلاشی برای مدیریت انتظارات دانست؛ هم در داخل و هم در خارج از کشور. پیامی که می‌گوید ایران مسیر گفت‌وگو را بسته نمی‌بیند، اما آن را تنها در چارچوبی مشخص، محدود و به‌دور از فشار دنبال می‌کند. مسیری که ادامه یا توقف آن، بیش از هر چیز به فضای حاکم بر مذاکرات وابسته خواهد بود.

نویسنده: شهاب دانا